De sprint 0: bestaat het nu wel of niet?

Sprint 0 is een veelgehoorde term in Agile-omgevingen, maar bestaat het eigenlijk wel? Officieel niet – de Scrum Guide kent geen Sprint 0. Toch kiezen veel teams ervoor om een voorbereidingsfase in te bouwen. In dit artikel bespreken we wat Sprint 0 inhoudt, waarom het omstreden is en wanneer het wél zinvol kan zijn.

Wat is Sprint 0?

Bij het implementeren van Scrum zijn er altijd bedrijven die willen beginnen met een Sprint 0. Sprint 0 wordt ook wel een ‘opstart sprint’ of ‘regel sprint’ genoemd. Op het eerste gezicht lijkt beginnen met een Sprint 0 dan ook een logische stap. Een Sprint 0 wordt gebruikt als een niet-officiële, inleidende fase, die door teams en de organisatie wordt gebruikt om de basis te leggen voor de start van het werken met Scrum. Een Sprint 0 heeft meestal een andere werklast en tempo en heeft meestal een kortere of langere doorlooptijd dan een reguliere sprint.

Wat wordt er in de praktijk in Sprint 0 opgepakt door het team?

• Budget bepalen
• Definiëren van de productvisie
• Stakeholder identificatie en branding
• Roadmap opzetten en vertalen naar een backlog voor de teams
• Team samenstelling bepalen, team kennismaking, werkwijze afstemmen en plannen Scrum events
• Architectuur op hoofdlijnen bepalen
• Onderzoek naar gebruikers, development omgevingen opzetten, etc.
• Opzetten eerste design met bijvoorbeeld wireframes
• Tools bepalen en inrichten zowel voor developers als de organisatie. Denk hierbij aan Jira software of andere projectmanagement tools.

Kortom, Sprint 0 bereidt het team voor op een efficiënte start, maar levert doorgaans nog geen werkend product op. En precies daar zit het probleem.

In wezen is Sprint 0 een “voorbereidingsfase” vermomd in een sprint. Maar hier komt het addertje onder het gras: in Scrum moet elke sprint iets waardevols opleveren. Zoals een product-increment dat stakeholders kunnen beoordelen en inspecteren. Als je niets bruikbaars oplevert, ben je niet echt bezig met Scrum, je bent alleen maar voorbereidend werk aan het doen.

Bestaat Sprint 0 nu wel of niet?

Om maar direct met de deur in huis te vallen: Sprint 0 bestaat niet. Tenminste als je de theorie in de Scrum Guide volgt. In diverse officiële examens van Scrum.org wordt zelfs gevraagd naar het bestaan van Sprint 0 en is het enige juiste antwoord: “There is no such thing as Sprint 0”. Persoonlijk ben ik geen voorstander van de term ‘Sprint 0’. Voordat ik hier verder op inga, ga ik eerst wat dieper in op wat een Sprint 0 nu precies inhoudt.

Wat is het probleem met Sprint 0?

Je vraagt je misschien af: “Wat is daar zo erg aan? Is Sprint 0 niet gewoon een manier om goed voorbereid te beginnen?” Het probleem is dat het de verkeerde toon zet voor het team. In plaats van zich vanaf dag één te richten op het leveren van waarde, creëert Sprint 0 vaak een mindset dat voorbereiding losstaat van voortgang. En wat gebeurt er als je later in het project voorbereidend werk moet doen? Moet je dan weer een Sprint 0 uitvoeren voor de voorbereiding?

Scrum is gebaseerd op empirisme: leren door te doen, te inspecteren en aan te passen. Een Sprint 0 omzeilt dit proces door het echte werk uit te stellen, wat kan leiden tot een trage start en, ironisch genoeg, meer verwarring over hoe Scrum werkt.

Als je Scrum wilt implementeren, kun je het beste meteen aan de slag gaan en in de eerste sprint iets kleins opleveren. Het hoeft niet perfect te zijn, maar het moet wel concreet zijn en waarde opleveren. Denk hierbij aan een prototype of een kleine functionaliteit. Gebruik de eerste sprint zoals het bedoeld is in Scrum: om te leren. Analyseer wat werkte, pas datgene aan wat niet werkt voor de volgende sprint en herhaal het proces.

Waarom zou je wel kiezen voor een Sprint 0?

Elk project en elke samenwerking heeft een goede aftrap nodig, even los van welke term je daarvoor gebruikt. Zoals aangegeven wordt een Sprint 0 vaak gebruikt om alles voor te bereiden. De waarde van een Sprint 0 hangt samen met de vraag waar de organisatie staat. Is het een nieuw product? Werkt de organisatie al met Scrum? Als het antwoord nee is, dan is een Sprint 0 zeker het overwegen waard.

Om alles goed voor te bereiden zijn er vaak relatief veel overlegmomenten nodig. Door met zoveel mogelijk stakeholder management te combineren en met diverse betrokkenen te praten, wordt een productvisie steeds beter en gaat deze leven door de hele organisatie. Ook kan direct gevalideerd worden of de beoogde visie de juiste richting is. Door een afgebakende periode te gebruiken aan het voorbereiden van zaken, voorkom je vaak dat je de eerste sprints veel moet bijsturen. Deze periode moet niet te lang zijn, voor een Sprint 0 is de aanbevolen tijdsduur vaak 1 tot 2 weken.

Je kunt een Sprint 0 organiseren bij de start van een nieuw product, maar bijvoorbeeld ook als een (groot) deel van het team is gewisseld. Ondanks dat een Sprint 0 vaak geen tastbaar of zichtbaar product voor de klant oplevert, zijn er wel degelijk resultaten bij deze sprint. Deze interne resultaten zijn voor het team en de organisatie van het grootste belang, want de basis wordt gelegd voor de samenwerking.

Casestudies van succesvolle Sprint 0-implementaties

Er zijn online een aantal casestudies en succesvolle Sprint 0-implementaties te vinden. Een voorbeeld hiervan is Netvlies, een digital agency. Het bedrijf gebruikt Sprint 0 om complexe projecten sneller en met hogere kwaliteit op te leveren.

Ook het bedrijf surf.dev, een internationaal softwarebedrijf dat zich specialiseert in het bouwen van digitale producten.  Zij maken producten zoals mobiele apps en webapplicaties voor andere organisaties. Zij gebruiken een gestructureerde Sprint 0 om projecten te kickstarten, specifiek gericht op de Minimal Viable Product-definitie.

Zelfs de Agile Alliance heeft Sprint 0 succesvol toegepast en heeft in 2021 een artikel gepubliceerd over hoe ze Sprint 0 succesvol hebben gebruikt om de teamdynamiek van een klant te stroomlijnen.

Conclusie

Hoewel het gebruik van een Sprint 0 mogelijk een mindset kan creëren dat voorbereiding losstaat van voortgang, wijst de praktijk uit dat een Sprint 0 zeer effectief kan zijn. Het is afhankelijk van de situatie of een Sprint 0 van toegevoegde waarde is.

Het advies is om van tevoren goed de situatie in te schatten: waar staat de organisatie? Werken ze al met Scrum of is dit de eerste keer? Hoe volwassen (of doorontwikkeld) is het product. Begin je ‘from scratch’ of staat er al iets? Vooral de laatste vraag is van wezenlijk belang.

In veel gevallen is er al een bestaand product; dan is een Sprint 0 vaak niet nodig omdat de basis al staat. Pas in situaties waar een gedegen voorbereiding moet worden gedaan, omdat er nog geen product, geen visie, geen team en geen development-omgeving is, is een Sprint 0 wellicht een optie. Bepaal altijd samen met het Scrumteam waarmee je werkt of een Sprint 0 zinvol is en bespreek daarbij ook de voor- en nadelen.

Heb je vragen naar aanleiding van dit artikel of wil je sparren over Sprint 0 en de inzet van Scrum in jouw organisatie? Neem gerust contact op via 020 2614 195 of info@agilescrumgroup.nl.

Ook interessant:

• Eigenaarschap vergroten, hoe doe je dat?
• LeSS Framework: hoe schalen met Large-Scale Scrum?
• De belangrijkste Agile Frameworks: Scrum, SAFe, Kanban en meer