Eigenaarschap vergroten, hoe doe je dat?

Eigenaarschap betekent dat iemand verantwoordelijkheid neemt voor een taak, situatie of doel en zich proactief inzet om resultaten te behalen. In Agile-omgevingen met zelforganiserende teams is eigenaarschap geen bijzaak, maar een voorwaarde voor succes. In dit artikel ontdek je wat eigenaarschap inhoudt, waarom het belangrijk is en hoe je het vergroot met het model van Lencioni.

Wat is eigenaarschap?

Eigenaarschap betekent dat iemand verantwoordelijkheid neemt voor een taak, situatie of doel en zich proactief inzet om resultaten te behalen. Dit gebeurt uit betrokkenheid, waardoor diegene initiatief neemt en niet afwacht tot anderen iets oplossen.

Wat zijn de belangrijkste kenmerken van eigenaarschap?

• Een eerste kenmerk is dat je als persoon of als team je verantwoordelijk voelt voor het eindresultaat. In een Agile context betekent dit verantwoordelijkheid voor de waarde die het oplevert voor de klant of de organisatie. Het opleveren c.q. realiseren van losse taken (die op zichzelf geen waarde toevoegen) is niet voldoende.
• Naast verantwoordelijkheid is het in beweging komen een belangrijk kenmerk van eigenaarschap. Dit betekent dat je niet afwacht maar actie onderneemt om doelen te bereiken c.q. problemen op te lossen.
• In het verlengde van ‘het in beweging komen’, is eigenaarschap herkenbaar door externe factoren niet als excuus te gebruiken voor onverwachte situaties die zich voordoen. In plaats daarvan wordt gezocht naar oplossingen. Je doet wat nodig is, ook als het moeilijk wordt.

Waarom is eigenaarschap van belang?

In een zakelijke context is eigenaarschap belangrijk om tot de juiste resultaten te komen. Met de nadruk op ‘juiste’. Als eigenaarschap ontbreekt is de kans groot dat er werk wordt gedaan zonder de vraag te stellen of het wel iets oplost of ergens aan bijdraagt. Dit kan betekenen dat iedereen heel erg druk is maar dat het eindresultaat van het werk geen waarde toevoegt voor de organisatie.

In omgevingen met zelfsturende / zelforganiserende teams speelt dit nog sterker. Dergelijke teams krijgen kaders mee en daarbinnen worden ze geacht om zelf beslissingen te nemen en tot resultaat te komen. Er is dus geen leidinggevende die aangeeft wat er moet gebeuren en door wie. Naast het risico dat er geen waarde wordt toegevoegd voor de organisatie speelt hier ook het risico of men überhaupt tot actie komt. Als in een dergelijke context eigenaarschap ontbreekt is de kans extra groot dat er geen waardevolle resultaten worden gehaald.

Eigenaarschap vergroten volgens het model van Lencioni

Eigenaarschap ontstaat niet vanzelf. We gebruiken het model van Patrick Lencioni¹ om te kijken wat er nodig is om eigenaarschap te vergroten.

Zoals in het model te zien is, kent het model van Lencioni 5 niveaus. Op elk niveau kan er sprake zijn van disfunctioneel gedrag waardoor de effectiviteit van een team niet optimaal is. Het model geeft op die manier ook inzicht in waar verbetering mogelijk is om eigenaarschap en de effectiviteit van een team te vergroten.

Vertrouwen als fundament

Zonder onderling vertrouwen durven teamleden zich niet kwetsbaar op te stellen. En zonder kwetsbaarheid geen eigenaarschap: mensen gaan fouten verbergen, nemen geen risico’s en voelen zich minder verantwoordelijk. Maar hoe zorg je voor vertrouwen? Dat start bij de volgende laag: ‘conflicten’. Het woord ‘conflicten’ heeft vaak een negatieve lading. Wat hier wordt bedoeld is dat teamleden het moeilijke gesprek met elkaar durven te voeren. Dit kan bijvoorbeeld het gesprek zijn waarin een voorgestelde oplossing ter discussie wordt gesteld.

Eigenaarschap vraagt de moed om iets aan te kaarten, belangen af te stemmen en samen te zoeken naar de beste oplossing, ook als het wringt. Hierbij gaat het minder over de uiteindelijke oplossing maar veel meer over het gehoord worden in het besluitvormingsproces. Naast het bespreekbaar maken is hier van essentieel belang dat er respect is voor elkaars mening; ook degene met een afwijkende mening wordt met respect behandeld en de afwijkende mening wordt serieus genomen. Dit gedrag zorgt ervoor dat het onderlinge vertrouwen groeit. Immers, uit het gedrag blijkt dat elke mening er mag zijn waardoor het steeds makkelijker wordt om iets te bespreken.

Als eigenaarschap groeit dan zul je zien dat teamleden elkaar aanspreken op het commitment dat men naar elkaar heeft. Dan spreekt men elkaar aan op gezamenlijke afspraken, kwaliteit en samenwerking.

Uiteindelijk heeft dit alles tot gevolg dat er focus is om gezamenlijke doelen te behalen. Persoonlijke doelen worden van ondergeschikt belang. Het resultaat is een succesvol team dat effectief is.

Samengevat

Eigenaarschap is geen losstaande vaardigheid, maar een resultaat van teamontwikkeling. Door te bouwen aan vertrouwen, conflicten niet uit de weg te gaan, samen te besluiten, elkaar verantwoordelijk te houden en collectieve resultaten centraal te stellen, creëer je een Agile team dat eigenaarschap vanzelfsprekend maakt.

Heb je vragen naar aanleiding van dit artikel of wil je sparren over eigenaarschap binnen jouw team? Neem contact op via 020 2614 195 of info@agilescrumgroup.nl

Ook interessant:

• De belangrijkste Agile Frameworks: Scrum, SAFe, Kanban en meer
• LeSS Framework: hoe schalen met Large-Scale Scrum?
• Product Manager vs. Product Owner

Bronnen

¹ The five dysfunctions of a team – Patrick Lencioni